Thuis in uw branche
Naar het overzicht Kantoor van de toekomst

Hoogleraar Jan Adriaanse: "Een ICT-bedrijf, verkleed als accountantskantoor"

Kantoor van de toekomst - Deel 6 in een reeks van 6 blogs

  • Publicatiedatum: 27-11-2018
Jan Adriaanse

Er zullen weinig accountants zijn die niet doorhebben dat de wereld om hen heen snel verandert. Velen zien en voelen echter de noodzaak niet om te veranderen, te transformeren. De meesten verdienen namelijk nog gewoon een prima boterham met hun huidige verdienmodel.

En daar schuilt het gevaar. Je moet de wil hebben om nu te veranderen: wacht je te lang, dan ben je wellicht te laat.

Word een IT-serviceprovider

Het is juist zo belangrijk om de trends in de gaten te houden en hier iets mee te doen. Voor de accountant zijn dat met name trends in ICT. De paradigmashift die je moet maken, de denkwijze die je moet omturnen, is die van 'ik ben een accountantskantoor en ik gebruik ICT-tools voor mijn klanten als dat handig is of om zaken efficiënter te maken' naar 'ik ben een ICT-bedrijf, toevallig verkleed als accountantskantoor'.  IT-ondersteuning, tools, zoals elektronisch boekhouden en dashboards, daar moet je serviceprovider in zijn. Die tools geven namelijk stuurinformatie. De jaarrekening niet, dat is voor de ondernemer iets dat gewoon moet voor de fiscus, een statisch document en niet interessant om mee aan de slag te gaan. 

365 jaarrekeningen

Stel dat je als kantoor die automatiseringsslag maakt of hebt gemaakt, wat dan? Wat is dan de rol voor de accountant? 365 jaarrekeningen moeten je focus zijn. Geef dagelijks inzicht in de belangrijkste stuurinformatie, stel cijfers realtime beschikbaar. Zo kom je in het systeem van de onderneming. Je wordt als het ware een soort financieel directeur. En daar liggen kansen, die cijfers zijn heel wat waard. En denk niet dat dit niet gebeurt, er zijn accountantskantoren die dit al gewoon doen. Zij monitoren de financiële situatie van hun klanten en hebben de dienstverlening volledig geautomatiseerd.

Dilemma's

Natuurlijk brengt zo'n switch ook dilemma's met zich mee. Daar moet je op voorbereid zijn. Ten eerste merk ik dat accountantskantoren worstelen met een personeelsvraag: moet ik de helft van mijn personeel ontslaan, kan ik hun een andere rol toebedelen, veel van mijn mensen zijn hiervoor onvoldoende opgeleid of getraind. De praktijk leert dat ook het personeel oog heeft voor de broodnodige veranderingen en vooruit wil. In de werkgeversrol is het uiteindelijk een kwestie van of afscheid nemen of omscholen.

Willen wij nog wel een accountantskantoor zijn?

Ten tweede komt natuurlijk naar voren: waar verdien ik dan mijn geld mee? Lastig, want je hebt vandaag nog je businessmodel gebaseerd op de traditionele accountancy, en de broodnodige veranderingen bijten dit model. Maar welk model dan wel? Om hier antwoord op de te krijgen, moet je antwoord geven op de fundamenteelste, existentiële vraag: willen wij nog wel een accountantskantoor zijn? Die vraag moét op de agenda van de accountant staan. Een gedegen visie is daarbij onontbeerlijk.

Zet het belang van het kantoor centraal

Als vennoot ben je ook vaak directeur, heb je de belangrijkste of grootste klanten, moet je personeel begeleiden, de nodige ICT-aanpassingen doorvoeren, nascholing volgen, een kantoor runnen en dan ook nog veranderen. Waar begin je dan, hoe pak je het aan?

Belangrijk is, naast die fundamentele vraag, om antwoord te geven op een aantal andere zaken. Waar wil ik dat ik mijn kantoor over vijf jaar staat? Wat is mijn visie voor de toekomst? Waar denk ik dat de markt naar toe gaat en wat is onze rol daarin? Wie willen we zijn? En zet daarbij niet je eigen belang centraal, maar het belang van het kantoor.

In dit proces is het ook belangrijk om je mensen erbij te betrekken, doe het niet alleen. En praat eens met collega-accountantskantoren die al wat verder zijn in dit proces. Daar kun je mooi het netwerk van SRA voor gebruiken.

Bij de wat grotere SRA-kantoren zie je soms ook verschil in toekomstvisie en plannen tussen de vennoten. Een oudere vennoot wil niet altijd meer veranderen, heeft de instelling ‘het zal mijn tijd wel duren’. En dat patroon moet je doorbreken, in het belang van de continuïteit van het bedrijf.

Een trusted advisor

Vraag je een ondernemer wat nu de toegevoegde waarde van de accountant is, dan zal hij aangeven: het is prettig als iemand ervoor zorgt dat er geen gedoe komt met de fiscus. En: ik kan mijn accountant inschakelen op speciale momenten, zoals bij een overname, uitbreiding, financieringsaanvraag of opvolging. Maar de accountant moet veel meer worden: een trusted advisor. Iemand die je financiële positie volledig kent, zowel zakelijk als privé. En hier dan financiële sturing aan kan geven. Denk aan prognoses, check van prognoses, data-analyse, benchmarking en financiële advisering en ondersteuning bij financieringsvraagstukken.

Neem klanten mee in het proces

Zitten al uw klanten te wachten op een ICT-gestuurd kantoor? Niet altijd. Maar zoals Henry Ford al zei: "Als ik het aan mijn klanten had overgelaten, hadden ze om snellere paarden gevraagd en niet om een auto." Klanten weten het gewoon ook niet altijd, daarom moet je hen als accountant bij de hand nemen en meenemen in het automatiseringsproces. Als jij vindt dat een verregaande automatisering belangrijk is, dan kun je en moet je daarop aansturen. Maak duidelijk dat de klant dat nodig heeft om in control te zijn en te blijven. Je zou zelfs nog een stap verder kunnen gaan door het standpunt in te nemen: ik wil alleen maar klanten die op die manier met hun bedrijf bezig zijn.

Frisse werkomgeving voor jonge accountants

Naast het feit dat het voor de klant belangrijk is, moet je niet vergeten dat dit ook telt voor het behoud van je werknemers. Jonge accountants willen in een frisse omgeving werken met sprankelende ideeën. Jong talent aan je kantoor binden, betekent dat je aangehaakt moet zijn op de huidige tijd, de huidige trends en ontwikkelingen. Anticipeer op de manier hoe jonge mensen zingeving vinden in hun werken. Ze willen uitgedaagd worden met technologie, big data, AI. Dat zit 'm niet in een flitsend, modern kantoor. Maar wel door ze te betrekken bij innovatieprocessen, ze mee te laten denken en bepaalde verantwoordelijkheden te geven. Doe je dat niet, dan zijn ze met een paar jaar weer weg.

Dit hele proces vraag om een intrinsieke motivatie van de accountant. Iedereen kan veranderen, maar het begint met willen, sta open voor nieuwe ontwikkelingen. Praat met collega’s, maar ook met klanten. Die zitten vaak ook in veranderende markten. En durf er gewoon voor uit te komen dat je het niet weet, vraag om hulp, stel je kwetsbaar op, durf je neus te stoten. Innovatie betekent immers ook dat je niet alles van tevoren weet.

Jan Adriaanse

Prof. dr. Jan Adriaanse linkedin
Hoogleraraar turnaround management

Prof. dr. Jan Adriaanse is als hoogleraar turnaround management verbonden aan de afdeling Bedrijfswetenschappen van de Leiden Law School, onderdeel van de Universiteit Leiden. Hij is daarnaast partner bij BFI Global, een data-gedreven onderzoeksbureau dat zich specialiseert in oorzakenonderzoeken binnen en buiten faillissement, bedrijfswaarderingen in geschillen en turnaround advisering.

SRA.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Cookies accepteren