Let op vrijstelling overdrachtsbelasting bij gefaseerde bedrijfsoverdracht!

Familievrijstelling overdrachtsbelasting

Bij overdracht van een onroerende zaak die behoort tot en dienstbaar is aan een IB-onderneming kan een vrijstelling overdrachtsbelasting van toepassing zijn (artikel 15, lid 1, onderdeel b, WBR). Voorwaarden zijn dat:

• de verkrijger(s) een (pleeg)kind, kleinkind, (half- of pleeg)broer of (half- of pleeg)zus of hun echtgeno(o)t(e) of geregistreerd partner is, én
• de onderneming (met daarbij de onroerende zaak) in haar geheel (al dan niet in fasen) wordt voorgezet door de verkrijger(s).

In fasen

Als sprake is van een overdracht in fasen, kan de vrijstelling in iedere fase van toepassing zijn. Hierbij wordt opgemerkt dat de Belastingdienst en staatssecretaris van mening zijn dat de vrijstelling dan voorwaardelijk is. In de praktijk wordt aan dit standpunt getwijfeld. De Hoge Raad heeft zich hier nog niet over uitgesproken.

Concreet overnameplan

De Belastingdienst stelt dat voor toepassing van de vrijstelling in fasen er een concreet overnameplan moet zijn waaruit blijkt dat de gehele onderneming uiteindelijk wordt overgedragen. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2024 dat noch uit de wettekst noch uit de wetsgeschiedenis volgt dat een overnameplan vereist is. Overigens heeft de Belastingdienst in het verleden aangegeven dat het overnameplan ook kan blijken uit de considerans en overnamebepalingen in een vof-akte.

Niet volledig voltooien overdracht

Als uiteindelijk toch niet de gehele onderneming wordt overgedragen, leidt dat naar het oordeel van de Belastingdienst en de staatssecretaris tot het vervallen van de vrijstelling met terugwerkende kracht. Zoals hiervoor al aangegeven, moet de Hoge Raad zich nog uitspreken over de vraag of de vrijstelling bij overdracht in fasen, voorwaardelijk is of niet.

Niet-kwalificerende verkrijger

Als de overgedragen onderneming of een deel daarvan (mede) wordt voorgezet door een verkrijger die niet kwalificeert voor de vrijstelling, is de vrijstelling (met terugwerkende kracht) niet (meer) van toepassing.

Inbreng in bv na volledig voltooide bedrijfsoverdracht

Een bv is in beginsel ook een niet-kwalificerende verkrijger. Dit zou betekenen dat bij inbreng van een verkregen onderneming in een bv direct of kort na de bedrijfsoverdracht, de vrijstelling met terugwerkende kracht niet van toepassing zou zijn.

In het besluit van 17 oktober 2024 (2024-10969) is echter een goedkeuring opgenomen. De vrijstelling is van toepassing bij verkrijging door een familielid (kwalificerende verkrijger) van de onderneming (met daarbij de onroerende zaak), gevolgd door inbreng van die onderneming in een bv, als dit familielid alle aandelen in de bv houdt.

Inbreng in bv gedurende gefaseerde bedrijfsoverdracht

Uit een kennisgroepstandpunt en antwoord op Kamervragen komt naar voren dat voornoemde goedkeuring niet geldt als inbreng in de bv plaatsvindt voordat de gefaseerde bedrijfsoverdracht helemaal voltooid is.

In de casus die voorgelegd is aan de kennisgroep brengt een kind zijn al verkregen aandeel in een bv in. De Belastingdienst en de staatssecretaris geven aan dat hierdoor de eerder toegepaste vrijstelling overdrachtsbelasting vervalt omdat niet meer kan worden voldaan aan de voorwaarde dat de onderneming in het geheel wordt voorgezet door het kind.

Voor de praktijk

Houd er in de praktijk dus rekening mee dat tussentijdse inbreng in een bv naar het oordeel van de Belastingdienst en de staatssecretaris zal leiden tot het met terugwerkende kracht vervallen van de vrijstelling overdrachtsbelasting. Dit is niet het geval als inbreng in een bv pas plaatsvindt als de bedrijfsoverdracht volledig is voltooid en er voldaan wordt aan de voorwaarden uit het besluit.