Thuis in uw branche

'Nederland is het FC Barcelona van de accountancy'

  • Auteur: Bas Knoop / Jeroen Piersma
  • Bron: Financieele Dagblad (FD)
  • Publicatiedatum: 29-04-2018

Affaires, kritische rapporten van toezichthouder AFM, vingerwijzende politici: het imago van accountants liep de afgelopen jaren vele deuken op. Gekweld door de felle kritiek kropen zij in hun schulp. Advocaat Jan Garvelink weigert mee te doen aan de kastijding van accountants. 'De Nederlandse accountantsfirma's behoren tot de wereldtop.'

Jan GarvelinkDe partner van het Amsterdamse kantoor Blaisse is huisadvocaat van enkele gerenommeerde accountantsfirma's. Verzeilt een accountant of zijn kantoor in een juridische zaak met veel media-aandacht of een hoog afbreukrisico, dan is de kans groot dat Garvelink wordt ingeschakeld.

Als beschermheer van accountants volgde Garvelink de discussie over het 'accountantsprobleem' met verbazing. Voor zijn gevoel zitten accountants de laatste jaren 'wel heel erg in de hoek waar de klappen vallen. Dat verdienen ze absoluut niet'. 

Hebben accountants een probleem?

'Er is een verschil tussen de werkelijkheid en de publieke perceptie over accountants, die mij aan het hart gaat. Lees de kranten of luister naar politici, dan zou je denken dat accountants er bewust met de pet naar gooien. Maar de Nederlandse accountancy is absolute wereldtop.'

Waar baseert u dat op? De lijst met affaires is lang, de kritiek van de AFM fors.

'Het is meetbaar. Alle grote en veel middelgrote internationale kantoren beoordelen elkaars controledossiers. Duitsers gaan naar Singapore, Japanners komen naar Nederland. Op die ranglijstjes eindigt Nederland in de top. In vergelijking met de rest van de wereld investeren Nederlandse kantoren waanzinnig veel geld in kwaliteitsverbetering en zijn ze erg kritisch. Maar als je de kranten openslaat is Nederland niet het FC Barcelona van de accountancy, maar hooguit het tweede elftal van Telstar.'

Hoe verklaart u dat verschil in perceptie?

'Beleid wordt steeds meer gemaakt op basis van incidenten. Het was niet de hele beroepsgroep die de laatste jaren in de fout ging, het waren individuen. De meeste accountants waren en zijn netjes. Die incidentenpolitiek hoort bij de huidige tijdsgeest. We zijn niet zo tolerant meer als iemand een fout maakt. Politici gaan voorop. Er is een incident, daar ontstaat ophef over en dus moet er direct worden opgetreden. Dat is niet bevorderlijk voor de kwaliteit van de wetgeving.'

U zegt eigenlijk: accountants hebben geen probleem.

'De sector was misschien wel wat van de harde controletaak afgedreven. Sommige accountants waren te commercieel. En als je naar de controledossiers van een aantal jaren geleden kijkt met de maatstaven van nu, dan waren die niet altijd goed. Kwaliteit had minder de focus. Daar komen accountants nu niet meer mee weg. Er wordt binnen kantoren gehamerd op kwaliteit. Accountants krijgen ook vanuit de organisatie veel meer steun om de poot stijf te houden bij een klant. Dit verhaal mag de sector best eens vaker in het openbaar vertellen.'

De vermeende afrekenmentaliteit in de samenleving ziet Garvelink ook terug in de manier waarop de AFM toezicht houdt op de accountantssector. De financiële waakhond is volgens de advocaat te veel gericht op volledigheid van dossiers en naleving van regels, in jargon compliance genoemd. 'De AFM speelt heel erg de politieagent die boetes uitschrijft. Dat heeft geen zin. Accountants fietsen niet expres door rood.' 

Garvelink pleit voor ander soort toezicht. Leren en verbeteren moet het uitgangspunt zijn, niet bestraffen. De recente uitspraak van de rechter in de zaak van PwC en EY tegen de AFM zou wat Garvelink betreft het startpunt kunnen zijn: de rechter oordeelde eind december dat de AFM niet enkel op basis van fouten in het werk van individuele accountants mag concluderen dat een organisatie zijn kwaliteitsbeleid niet op orde heeft. Garvelink verdedigde in die zaak EY.

Wat is uw belangrijkste bezwaar tegen de manier van toezicht door de AFM?

'Als je blijft inzetten op dossiervorming en compliance loop je vanzelf aan tegen de wet van de verminderde meeropbrengst. Om een dossier van een zeven naar een acht te krijgen zou het zo maar kunnen zijn dat een kantoor twee keer zoveel uren moet draaien op een controle en dus ook twee keer zoveel kosten in rekening gaat brengen. Maar waar gaan we die accountants vandaan halen? Organisaties kampen al met personeelstekorten. Bovendien: wie gaat de gemeente Appingedam nog controleren? De grote kantoren stoten gemeenten nu al af omdat zij voor het bedrag dat een gemeente wil betalen geen controle kunnen uitvoeren die voldoet aan de huidige kwaliteitseisen.'

'Ook merk je dat de accountant als sparringpartner van het bestuur dreigt te verdwijnen. Uit angst de regels te overtreden, durven accountants met ceo's geen gesprek meer te voeren over bijvoorbeeld de strategie van een onderneming, terwijl bestuurders daar wel behoefte aan hebben. Maar al die extra focus op dossiervorming en compliance gaat niet leiden tot meer kwaliteit. Het gaat er uiteindelijk om dat de jaarrekening van een bedrijf een getrouw beeld geeft. Dat is maatschappelijk relevant. De vraag of het controledossier op orde is, is daarbij een middel, niet het doel.'

Hoe zou u het toezicht op accountants veranderen?'

De toegevoegde waarde van de accountant voor grote bedrijven is dat er iemand kritisch kijkt naar hoe het bestuur de verslaggeving heeft ingericht. Iemand die de onderneming begrijpt en een risico-inschatting maakt. Dat zijn de kernkwaliteiten en daar ligt ook de intellectuele uitdaging voor de accountant. Maar door de focus op dossiers dreigt vreemd genoeg die kerntaak onder te sneeuwen.'

SRA.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Cookies accepteren