Van Wwft naar AMLR: wat betekent dit voor accountantskantoren?

De invoering van de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR) lijkt nog ver weg. Toch raakt de implementatie van deze nieuwe Europese verordening vrijwel elk accountantskantoor. De regels vragen om aanpassingen in onder meer cliëntacceptatie, dossierbeheer, governance en interne processen. Ook al is nog niet alles bekend, is het wel belangrijk om nu al vooruit te kijken. Wat weten we inmiddels wel? Wat nog niet? En hoe bereid je je voor op een regelpakket dat nog volop in ontwikkeling is?

We spreken erover met Henk Kats en Philippe Boileau, beiden verbonden aan SRA en op de hoogte van deze ontwikkelingen.

Een Europees pakket in plaats van nationale regels

Volgens Henk is het belangrijk om bij de basis te beginnen. "Eigenlijk moeten we niet alleen over de AMLR praten, maar over het volledige AML-pakket. Dat pakket gaat de huidige Wwft vervangen." Het AML-pakket bestaat uit drie onderdelen: AMLR, AMLD6 en AMLA.

De AMLR (Anti-Money Laundering Regulation) is wetgeving en bevat regelgeving waar accountantskantoren en andere poortwachters (meldingsplichtige entiteiten) rechtstreeks aan moeten voldoen. Deze Europese verordening geldt vanaf 10 juli 2027 in alle lidstaten en wordt niet eerst omgezet naar nationale wetgeving. Voor accountantskantoren vormt de AMLR straks de belangrijkste basis voor zaken als cliëntonderzoek, risicobeoordelingen, de meldplicht en het vastleggen van gegevens.

AMLD6 (Anti-Money Laundering Directive) is een richtlijn en richt zich vooral op lidstaten, toezichthouders en de inrichting van het toezicht. Deze richtlijn wordt in Nederland omgezet naar nationale wetgeving via een implementatiewet (Iwt = Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering). Vanuit die wetgeving kunnen ook verplichtingen voortvloeien die ondernemers raken. Denk bijvoorbeeld aan regels rondom contante betalingen, registraties of andere nationale uitwerkingen.

AMLA (Anti-Money Laundering Authority) is de nieuwe Europese antiwitwasautoriteit, die op 26 juni 2025 is opgericht. Deze toezichthouder heeft een belangrijke rol bij het verder uitwerken van de AMLR en de AMLD en het bevorderen van een uniforme toepassing van en toezicht op de regels binnen Europa. AMLA publiceert richtsnoeren en technische standaarden die verduidelijken hoe bepaalde onderdelen van de AMLR en AMLD in de praktijk moeten worden uitgevoerd.

Het doel van Europa is duidelijk: minder nationale verschillen en meer uniforme regels. Waar de huidige Wwft voortkomt uit Europese richtlijnen die per lidstaat verschillend zijn uitgewerkt, geldt de AMLR straks rechtstreeks in alle lidstaten.

Volgens Henk is dat precies de reden voor deze stap. "De Europese Commissie ziet dat er grote verschillen bestaan tussen lidstaten in de manier waarop antiwitwasregels worden toegepast en uitgelegd. Met het AML-pakket probeert Europa die verschillen te verkleinen en te zorgen voor meer uniform toezicht."

Voor accountantskantoren verschuift de aandacht daarmee steeds meer van nationale interpretaties naar Europese regelgeving, richtsnoeren en standaarden. AMLA heeft hierin een belangrijke rol.

Er is momenteel nog veel onduidelijk

Op dit moment is nog niet alles duidelijk. De grote lijnen zijn wel bekend maar diverse bepalingen dienen nog in de AMLR en AMLD nader uitgewerkt te worden. Hiervoor worden door AMLA consultaties uitgezet hetgeen momenteel een lopend proces is en voorlopig nog niet is afgerond.

"Om je hiervan een beeld te geven: Er zijn al circa 15 consultaties geweest en in het 3e en 4e kwartaal van dit jaar komen er hier nog bijna 10 bij. De uitkomsten worden pas later gepubliceerd. Hierdoor is nog veel onduidelijk", zegt Henk. Door samenwerking van SRA met de NBA in een expertgroep wordt getracht zo goed mogelijk op alle relevante consultaties te reageren. Hierbij is de belangrijkste insteek dat deze regelgeving voor kantoren ook daadwerkelijk uitvoerbaar is en daarnaast ook proportioneel, passend is bij de aard en omvang van het kantoor. Sommige concept-richtsnoeren sluiten immers nog onvoldoende aan op de praktijk van accountantskantoren. "Er zijn nog 9 maanden te gaan en het spreekt voor zich dat we kantoren bij een praktische implementatie gaan ondersteunen. Dus geen reden voor paniek, maar wel reeds aandacht hiervoor", wordt door Henk benadrukt. Hierbij vindt SRA het belangrijk dat er zowel met de NBA als met de toezichthouder overleg plaatsvindt, opdat deze nieuwe regelgeving straks eenduidig wordt uitgelegd.

Wat verandert er voor accountantskantoren?

Hoewel veel basisprincipes blijven bestaan, verwacht Philippe dat kantoren de effecten straks duidelijk gaan merken? "Kantoren denken misschien dat de AMLR een update is van de Wwft, maar de impact gaat veel verder dan dat. Het gaat niet alleen om nieuwe regels, maar ook om de manier waarop je processen inricht, vastlegt en kunt aantonen dat je aan de regels voldoet."

Volgens Philippe verschuift de aandacht steeds meer naar aantoonbare naleving. "Je moet kunnen uitleggen waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt én kan laten zien dat je processen daarop zijn ingericht. Dat zien we onder meer terug in het cliëntenonderzoek en de documentatievereisten." Tevens gaan kantoren ook periodiek datapunten rapporteren naar de toezichthouder, hetgeen ook nieuw is.

Daarnaast benadrukt hij dat de AMLR niet alleen een onderwerp is voor compliance-specialisten. Het raakt immers de gehele organisatie. "Het is verstandig om de AMLR niet te zien als iets voor de compliance-afdeling alleen. Uiteindelijk raakt dit straks iedereen die betrokken is bij cliëntacceptatie, relatiebeheer en de uitvoering van opdrachten."

Van theorie naar praktijk

Maar wat betekent dit in de praktijk? Neem bijvoorbeeld de UBO-vaststelling. Onder de huidige Wwft kwalificeert een natuurlijk persoon veelal als UBO op grond van een belang van meer dan 25 procent. Onder de AMLR verschuift die grens naar 25 procent of meer. Daardoor kunnen bij gelijkblijvende eigendomsstructuren andere natuurlijke personen als UBO kwalificeren of eenzelfde natuurlijke persoon op grond van een andere kwalificatie als UBO kwalificeren dan vandaag het geval is.

Een ander voorbeeld is de periodieke actualisatie van cliëntdossiers. Voor cliënten met een hoog risico geldt straks een maximale actualisatietermijn van één jaar. Voor overige cliënten geldt een maximale termijn van vijf jaar. Onder de AMLR is het bovendien vereist om na te gaan of de cliënt of de uiteindelijk belanghebbende onder financiële sancties vallen.

Ook op het gebied van governance gaan kantoren veranderingen merken. De AMLR benoemt expliciet rollen zoals de nalevingsmanager en nalevingsfunctionaris.

Wat weten we al wel?

De grote lijnen zijn inmiddels duidelijk. Wat weten we al?

• De AMLR treedt op 10 juli 2027 in werking.
• De huidige Wwft wordt vervangen.
• AMLA krijgt een belangrijke rol bij toezicht en verdere uitwerking van regelgeving.
• Er komen nieuwe eisen aan governance, cliëntonderzoek, documentatie en interne beheersing.
• Er worden functies onderscheiden zoals de nalevingsmanager en nalevingsfunctionaris.

Wat weten we nog niet?

• Hoe verschillende technische standaarden er definitief uit gaan zien.
• Hoe bepaalde richtsnoeren in de praktijk worden toegepast.
• Hoeveel ruimte kleinere kantoren daadwerkelijk krijgen voor een proportionele toepassing van de regels.
• Hoe bepaalde risico-indicatoren en uitvoeringsregels er straks precies uitzien.

Juist dat laatste maakt het lastig om nu al een volledig beeld te schetsen van de uiteindelijke impact. "Nogmaals, we kennen de richting. Maar op onderdelen weten we nog niet precies hoe de regels straks in de praktijk gaan uitpakken. Dat is ook de reden waarom wij kantoren adviseren de ontwikkelingen actief te blijven volgen", zegt Henk.

De grote vraag: blijft maatwerk mogelijk?

Een belangrijke discussie die momenteel speelt, is hoeveel ruimte accountantskantoren straks nog houden voor een risicogebaseerde aanpak. De AMLR blijft uitgaan van het uitgangspunt dat maatregelen moeten aansluiten op het risico. Tegelijkertijd leeft binnen de sector de zorg dat de uitwerking steeds gedetailleerder wordt en dat de ruimte voor maatwerk kleiner wordt.

"Voor alle kantoren is dit een belangrijk aandachtspunt", zegt Henk. "De bedoeling is een risicogebaseerde aanpak. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat die aanpak in de praktijk verandert in een systeem waarin voor vrijwel iedere situatie dezelfde uitgebreide procedures gelden. Mijn indruk is dat er binnen de AMLR op dit moment nog maar in beperkte aandacht voor toepassing van proportionaliteit is en dat het meer rulebased dan riskbased wordt uitgelegd."