Elk talent telt: inclusiviteit begint met nieuwsgierigheid

Inclusiviteit is een randvoorwaarde voor kwaliteit

In haar openingswoord benadrukte Pauline van Esterik, directeur van SRA, dat inclusiviteit iets is waar organisaties elke dag aandacht aan moeten besteden. Mensen verschillen in achtergrond, ervaringen, persoonlijkheid, talenten en de manier waarop zij denken en werken. Toch delen we dezelfde behoefte: erbij horen, gewaardeerd worden en vanuit onze eigen kracht kunnen bijdragen.

Inclusiviteit met een eenvoudige vraag: “Wat heb jij nodig om je werk goed te kunnen doen?” Die vraag raakt niet alleen het welzijn van medewerkers, maar ook de kwaliteit van organisaties. In een kennisintensieve sector als de accountancy is een veilige en inclusieve cultuur essentieel voor samenwerking, professioneel gedrag en het delen van nieuwe inzichten.

Diversiteit werkt alleen samen met inclusie

Jojanneke van der Toorn, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Leiden en medeoprichter van de Inclusiviteitsmonitor, liet zien dat diversiteit niet automatisch leidt tot betere prestaties. Dat gebeurt pas wanneer diversiteit samengaat met inclusie en mensen zich veilig voelen om hun perspectief te delen.

Van der Toorn wees erop dat organisaties vaak onbewust zijn ingericht op wat zij de 'standaardmedewerker' noemde: iemand die past binnen de dominante norm. Daardoor kunnen er drempels ontstaan voor mensen die daarvan afwijken, bijvoorbeeld door hun achtergrond, leeftijd, identiteit, fysieke beperking of manier van denken.

Uit onderzoek onder bijna 40.000 medewerkers blijkt dat 38% zich op één of meer manieren anders voelt dan de meeste collega's. Die medewerkers ervaren gemiddeld minder verbondenheid, minder werktevredenheid en meer werkstress.

Haar boodschap aan organisaties was dan ook duidelijk:

• Voer een samenhangend en evidence-based diversiteits- en inclusiebeleid.
• Kijk niet alleen naar instroom, maar ook naar doorstroom, uitstroom en behoud.
• Meet of maatregelen daadwerkelijk effect hebben.
• Betrek medewerkers actief en neem weerstand serieus.
• Zorg voor leiders die eigenaarschap tonen en het onderwerp bespreekbaar maken.

Neurodiversiteit vraagt om een inclusief systeem

Waar Van der Toorn de wetenschappelijke basis schetste, liet Eline Cloudt van Deloitte zien hoe inclusiviteit in de praktijk vorm krijgt. Zij vertelde over het neurodiversiteitsnetwerk van Deloitte, dat zich richt op collega's met onder meer ADHD, autisme, dyslexie en hoogbegaafdheid.

Volgens Cloudt worden veel uitdagingen van neurodivergente medewerkers niet veroorzaakt door de persoon zelf, maar door systemen die zijn ingericht op één dominante manier van werken. Daarom kijkt Deloitte kritisch naar processen zoals recruitment, beoordelingen, promoties, trainingen en de inrichting van de werkomgeving.

De belangrijkste les: focus niet op labels of diagnoses, maar op wat iemand nodig heeft om succesvol te zijn. Dat vraagt om open gesprekken, flexibiliteit en ruimte voor verschillende manieren om hetzelfde doel te bereiken.

Nieuwsgierigheid boven aannames

Een terugkerend thema tijdens het webinar was het belang van nieuwsgierigheid. Vraag door, luister en voorkom aannames. Een diagnose zegt immers niet automatisch iets over iemands kwaliteiten, voorkeuren of behoeften.

Praktische tips die werden gedeeld:

• Wees nieuwsgierig en stel vragen.
• Creëer een omgeving waarin mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken.
• Focus op talenten en sterke punten.
• Geef ruimte aan verschillende manieren van werken.
• Vermijd stereotypen en aannames.
• Bespreek behoeften en werkafspraken in plaats van labels.

Een mooi voorbeeld daarvan is het gebruik van een projectcanvas waarin teamleden aangeven wat hen helpt om optimaal samen te werken, waar zij energie van krijgen en welke werkafspraken voor hen prettig zijn. Niet de diagnose staat centraal, maar wat iemand nodig heeft om succesvol te zijn.

Van bewustwording naar actie

Hoewel de drie sprekers verschillende invalshoeken hadden, kwamen zij tot dezelfde conclusie: inclusiviteit begint met oprechte interesse in de ander. Door verschillen bespreekbaar te maken, nieuwsgierig te blijven en werkprocessen kritisch te bekijken, ontstaat een cultuur waarin mensen hun talenten beter kunnen benutten. En dat is niet alleen goed voor medewerkers, maar ook voor de kwaliteit, innovatiekracht en toekomstbestendigheid van organisaties.

Het webinar gemist?

Bekijk de opname terug: