SRA-Cultuuronderzoeken: Kwaliteitsgerichte cultuur groeit door meten en bespreken

Tijdens de cultuurdag presenteerde SRA de nieuwste resultaten van de onderzoeken naar kwaliteitsgerichte cultuur en medewerkerstevredenheid. Aan het cultuuronderzoek deden 60 kantoren mee. In totaal vulden zo'n 2.200 medewerkers de vragenlijst in. Zij ervaren de kwaliteitsgerichte cultuur als samenwerkingsgericht en waarderen samenwerking gemiddeld met een 7,9. Psychologische veiligheid, mensgericht leiderschap en ontwikkelingsmogelijkheden behoren tot de belangrijkste sterke punten.

Ook de medewerkerstevredenheid is hoog. Aan dit onderzoek namen 36 kantoren en zo'n 1.700 medewerkers deel. Zij beoordelen hun werkgever en baan gemiddeld met een 7,7, hun leidinggevende met een 7,8 en hun kantoorloyaliteit eveneens met een 7,8. Slechts 3 procent geeft aan binnen een jaar van baan te willen veranderen. Het werk wordt door 92 procent als interessant en door 84 procent als gevarieerd en uitdagend ervaren.

Bron: Factsheet Cultuuronderzoeken SRA

Het gesprek op gang brengen

De kracht van de SRA-onderzoeken zit in de herhaling. Door regelmatig te meten, kunnen kantoren ontwikkelingen volgen, uitkomsten vergelijken en de dialoog voeren over cultuur, gedrag, leiderschap en kwaliteit. De onderzoeken zijn daarmee niet alleen een momentopname, maar ook een praktisch instrument om gericht te sturen en verbeteringen te ondersteunen.

Opeenvolgende metingen laten op verschillende onderdelen een stijgende lijn zien. Zo is de persoonlijke belangstelling van leidinggevenden toegenomen, worden vaker oorzaakanalyses uitgevoerd en stellen medewerkers vaker persoonlijke leerdoelen vast. De uitkomsten wijzen daarmee op een merkbaar positief effect van regelmatig meten, bespreken en opvolgen op belangrijke onderdelen van de kwaliteitsgerichte cultuur.

Sterke basis, ook kwetsbaarheden

De positieve resultaten nemen niet weg dat verdere ontwikkeling nodig is. Vooral werkdruk, feedbackcultuur, kennisdeling en reflectief leiderschap vragen blijvende aandacht. Medewerkers ervaren meer werklast. Ook het tijdig en volledig delen van informatie en het evalueren van opdrachten laten een minder gunstige ontwikkeling zien.

Leidinggevenden kunnen medewerkers bovendien vaker actief vragen naar afwijkende opvattingen en kritische signalen. Door zichtbaar terug te komen op ontvangen feedback, kan psychologische veiligheid uitgroeien tot een cultuur waarin medewerkers elkaar aanspreken en gezamenlijk leren.

Personeelsbezetting, tijdsdruk bij onvoorziene omstandigheden en budgetdruk worden genoemd als de belangrijkste kwaliteitsrisico's. Daar staat tegenover dat kantoren positief scoren op vaktechnische expertise, de opvolging van aanbevelingen vanuit compliance en de naleving van het kwaliteitsstelsel

Groei stelt cultuur op de proef

Tijdens de cultuurdag liet Olof Bik, hoogleraar Auditing & Assurance aan de Rijksuniversiteit Groningen, zien hoe verschillende cultuurwaarden binnen accountantskantoren naast elkaar bestaan. Daarbij gebruikte Bik het Competing Values Framework, dat ook onderdeel is van het SRA-onderzoek naar kwaliteitsgerichte cultuur.

Cultuuronderzoek is geen afrekeninstrument, maar levert managementinformatie op waarmee kantoren ontwikkelingen kunnen volgen en gericht kunnen sturen. Cultuurverandering verloopt niet lineair, maar regelmatig meten en bespreken kan wel bijdragen aan betere samenwerking, meer leervermogen en duurzame kwaliteit.

Organisatiedeskundige en voormalig KPMG-adviseur Sander Balkenende belichtte vanuit een antropologisch perspectief wat samenwerking binnen en tussen kantoren versterkt. Ook ging Sander Balkenende in op wat organisaties nodig hebben wanneer fusies, samenwerkingen of ontvlechtingen onder druk komen te staan.

Die invalshoek is actueel. Schaalvergroting biedt accountantskantoren kansen, maar stelt ook eisen aan identiteit, verbinding, leiderschap, het samenbrengen van verschillende werkwijzen en cultuurwaarden. Juist tijdens perioden van groei en verandering is de organisatiecultuur in belangrijke mate bepalend voor de betrokkenheid van medewerkers en het duurzaam borgen van kwaliteit.

De echte waarde van meten is de opvolging

''Kwaliteitsgerichte cultuur groeit waar mensen met elkaar in gesprek blijven. De onderzoeksresultaten laten zien dat regelmatig meten en bespreken beweging brengt: sterke punten worden sterker en ontwikkelpunten komen eerder op tafel. Zo bouwen kantoren stap voor stap aan een cultuur waarin mensen én kwaliteit kunnen groeien'', aldus Pauline van Esterik, directeur van SRA.

De SRA-cultuuronderzoeken worden sinds 2014 uitgevoerd. In de afgelopen jaren zijn de onderzoeken stapsgewijs uitgebreid en doorontwikkeld. Sinds juli 2025 maakt kwaliteitsgerichte cultuur integraal deel uit van het SRA-kwaliteitsstelsel. SRA-kantoren met meer dan tien medewerkers voeren het onderzoek naar kwaliteitsgerichte cultuur ten minste eens per drie jaar uit. De aanpak geldt voor het gehele kantoor en verbindt vaktechniek en kwaliteitsbeheersing nadrukkelijk met gedrag, cultuur, leren en vertrouwen.

SRA ondersteunt kantoren vervolgens bij de vertaling van de onderzoeksresultaten naar de praktijk, onder andere met sessies voor medewerkers en leidinggevenden, strategiesessies en coaching. De inzet is helder: cultuur niet alleen meten, maar de uitkomsten bespreken, opvolgen en omzetten in concrete verbeteringen.