AI neemt werk over. Maar wie leidt straks de accountant op?

En ze hebben gelijk. Met de opkomst van AI worden steeds meer van dit soort werkzaamheden geautomatiseerd. Dat biedt enorme kansen. We kunnen efficiënter werken, capaciteit beter benutten en meer aandacht besteden aan de zaken waar daadwerkelijk professioneel oordeel voor nodig is. En eerlijk gezegd ben ik daar enthousiast over. Want laten we eerlijk zijn: niemand is accountant geworden omdat hij graag eindeloos documenten wilde aansluiten.

Belangrijke vraag

Tegelijkertijd roept deze ontwikkeling een belangrijke vraag op. Veel accountants hebben hun vak juist geleerd door dit soort werkzaamheden uit te voeren. Door administraties te verwerken, documenten op elkaar aan te sluiten en lijncontroles uit te voeren, leerden we hoe processen werken, waar risico's ontstaan en wanneer iets niet klopt. Als AI straks steeds meer van dat werk overneemt, als een belangrijk deel van de traditionele leerschool verdwijnt, hoe zorgen we er dan voor dat toekomstige accountants dezelfde basis ontwikkelen?

Want juist in ogenschijnlijk eenvoudige werkzaamheden zit vaak de grootste leerschool. Door steekproeven uit te voeren, ontdek je hoe uitzonderingen eruitzien. Door documenten handmatig op elkaar aan te sluiten, ontwikkel je gevoel voor samenhang, volledigheid en betrouwbaarheid van informatie. Veel van ons professionele oordeel is niet gevormd tijdens een opleiding of cursus, maar tijdens honderden uren praktijkervaring.

Dat betekent natuurlijk niet dat we moeten vasthouden aan de werkzaamheden die slimmer uitgevoerd kunnen worden. Technologische vooruitgang heeft de accountancy altijd verder gebracht. We werken immers ook niet meer met papieren administraties en mappenkasten vol dossiers. De vraag is daarom niet of AI ons werk gaat veranderen. Dat gebeurt al. De echte vraag is hoe wij onze manier van opleiden even snel kunnen aanpassen als onze technologie.

Traditionele leerschool verandert

Binnen het SRA Young Board spreken we regelmatig over de toekomst van ons beroep. Vaak gaat het over aantrekkelijkheid van de sector, werkdruk, technologie of het aantrekken van nieuw talent. Maar misschien ligt een minstens zo grote uitdaging in het ontwikkelen van dat talent. Als de traditionele leerschool verandert, zullen kantoren bewuster moeten nadenken over hoe jonge professionals ervaring opdoen, hoe kennis wordt overgedragen en hoe een professioneel kritische instelling zich ontwikkelt.

Dit betekent dat opleiding belangrijker wordt dan ooit. Dat jonge professionals eerst zelf analyses uitvoeren en pas daarna hun bevindingen vergelijken met de uitkomsten van AI. Dat jonge professionals leren een eigen standpunt in te nemen voordat zij AI raadplegen. Dat ervaren collega's vaker uitleggen welke afwegingen zij maken en waarom. En dat we meer aandacht besteden aan het begrijpen van processen, risico's en oordeelsvorming, in plaats van uitsluitend aan de uitvoering van controlewerkzaamheden. Want als AI steeds meer uitvoerende taken overneemt, wordt het menselijke leerproces alleen maar belangrijker.

Dat is geen bedreiging, maar juist een kans. Een kans om jonge professionals sneller inzicht te geven in de zaken die er écht toe doen. Misschien is de vraag dus niet of AI het werk van accountants gaat veranderen. Wellicht moeten we ons afvragen hoe we ervoor zorgen dat de accountants in opleiding nog steeds de professionele oordeelvorming ontwikkelen waarop ons beroep al generaties lang is gebouwd.

Want uiteindelijk vertrouwen klanten niet op technologie. Zij vertrouwen op mensen die begrijpen hoe technologie werkt, de uitkomsten kunnen interpreteren en vooral weten wanneer zij kritische vragen moeten blijven stellen. Dat is het vak dat we willen doorgeven aan de volgende generatie.

Natasja Bunt
SRA Young Board